Waarom horen we zoveel over centrales die uitschakelen?

De Belgische kerncentrales komen de laatste tijd meer in het nieuws. Ten eerste door een aantal actuele politieke dossiers zoals de levensduurverlenging van Doel 1 en 2. Dit zorgt ervoor dat er meer interesse is in onze activiteiten, ook vanuit de media. Ten tweede is het ook zo dat we de laatste jaren nog opener zijn gaan communiceren over onze kerncentrales. Op de ‘Transparancy’ website van ENGIE is nu online perfect te volgen wat de status van elke centrale is. Heel wat nieuwsagentschappen raadplegen deze site regelmatig waardoor evoluties op de nucleaire sites ook meer in de actualiteit komen.

 

Al deze aspecten samen zorgen ervoor dat er meer berichtgeving is over onze kerncentrales. We kunnen begrijpen dat mensen zich vragen stellen hierbij maar ongerustheid is helemaal niet nodig. Wereldwijd gaat men ervan uit dat één automatische stop per jaar per kerncentrale een gemiddelde is. Het feit dat een centrale zichzelf bij de kleinste onregelmatigheid uitschakelt, toont eigenlijk zelfs aan dat de veiligheidssystemen werken. In België hebben we 7 reactoren … dus is het perfect te verklaren dat je een aantal keer per jaar hoort dat een centrale uitschakelt. Dat is in onze buurlanden die kerncentrales hebben niet anders.

Hoe wordt de veiligheid van de kerncentrales verzekerd?

Door een sterk en intensief veiligheidsbeleid dat zich richt op enerzijds preventie van onverwachte gebeurtenissen door een grondig onderhoud van onze installaties, door sterke werkwijzen en procedures én door goed opgeleide en getrainde mensen.

 

Anderzijds door effectief en adequaat te reageren op mogelijke afwijkingen. Een automatische uitschakeling van een centrale duidt eigenlijk op het feit dat de veiligheidsmechanismen in onze centrales perfect werken. Voor de opstart van een centrale worden alle veiligheidssystemen van elke centrale grondig getest en geïnspecteerd zodanig dat zij effectief, bij de kleinste onregelmatigheid, de centrale in veilige toestand kunnen houden en dit in alle omstandigheden.

 

De nucleaire sector is ook de meest gecontroleerde en geauditeerde industrie die er bestaat. Jaarlijks ontvangen de sites van Doel en Tihange gemiddeld 50 audit- of reviewteams. Een deel van die audits zijn verplichte controles maar we vragen ook zelf, proactief aan internationale organisaties om onze installaties en werkwijzen regelmatig onder de loep te nemen. Op die manier kunnen we garanderen dat we te allen tijde werken aan de continue verbetering van onze site en voldoen aan de strengste internationale normen.

 

Belangrijk om weten is ook dat de Belgische federale nucleaire waakhond, het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC), permanent bevoegde inspecteurs op onze site heeft rondlopen. Zij hebben toegang tot al onze documenten, analyses en rapporten. Het FANC houdt nauw toezicht op de veiligheid van onze installaties. Zij weten perfect wat de status is van onze entiteiten en communiceren hierover ook heel openlijk.

Wat zijn INES-meldingen?

INES (International Nuclear Event Scale) is een schaal die toelaat de ernst van een gebeurtenis waarbij bronnen van ioniserende stralen betrokken zijn, gemakkelijker te situeren.

 

Alle gebeurtenissen waarbij bronnen van ioniserende straling betrokken zijn en die een impact hebben of kunnen hebben op de veiligheid van mens en milieu kunnen op de INES- schaal geklasseerd worden volgens 7 niveaus (van 1 tot 7). Dit behelst een zeer breed spectrum van gebeurtenissen, gaande van een laattijdig uitvoeren van een test tot een ernstig ongeval in een kerncentrale.

 

De INES-schaal, initieel ontworpen voor de grote nucleaire installaties, werd grondig herzien in 2008-2009 en wordt nu ook toegepast voor kleinere nucleaire installaties alsook de industriële activiteiten met radioactieve bronnen en transport. De INES-meldingen van alle Belgische nucleaire installaties zijn te raadplegen via de website van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle, www.fanc.fgov.be

Werden na de gebeurtenissen in Fukushima extra maatregelen genomen?

In 2011 vond voor de Japanse kust een zware aardbeving plaats. De daaropvolgende tsunami richtte enorm veel schade aan waarbij onder meer de kerncentrale van Fukushima werd getroffen. Daarop legde de Europese Commissie aan alle Europese nucleaire uitbaters een zogenaamde ‘weerstandstest’ op. Met deze test werd onderzocht in hoeverre hun installaties bestand waren tegen extreme natuurfenomenen, zoals aardbevingen, wateroverlast en tornado’s.

 

De conclusies van deze test waren dat onze centrales robuust zijn en kunnen weerstaan aan extreme omstandigheden. Dit onder meer dankzij het ontwerp van de centrales dat voorziet in redundante (dubbele, back-up) en diverse uitrustingen. Maar omdat het steeds beter kan, werden in overleg met het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) verbeteringsacties vastgelegd en uitgevoerd op de sites Doel en Tihange voor een investeringsbedrag van 200 miljoen euro. Daardoor zijn de kerncentrales nu bestand tegen nog zwaardere aardbevingen, nog hogere waterstanden en nog extremere externe incidenten.

 

Meer info? Klik hier

Wat is een noodplan?

Voor ENGIE Electrabel is veiligheid prioriteit nummer één. Veiligheid betekent inherent ook dat we, naast het zo goed als mogelijk vermijden van incidenten, ook voorbereid moeten zijn op onvoorziene uitzonderlijke gebeurtenissen. Alle te nemen maatregelen in geval van een onvoorzien en uitzonderlijk incident worden opgenomen in het noodplan. In noodplanomstandigheden zijn er voor ons drie topprioriteiten: de veiligheid van onze omgeving, het welzijn van onze medewerkers én de stabiliteit van onze installaties.

 

Eerst en vooral zijn we voorbereid op incidenten met een interne oorsprong. De incidenten die zich in een kerncentrale theoretisch gezien kunnen voordoen, zijn gekend en gedetailleerd beschreven. Voor elk incident bestaan procedures, een noodinfrastructuur en opleidingsprogramma’s voor onze mensen.

 

Onze kerncentrales zijn jaren geleden ook ontworpen om weerstand te kunnen bieden aan externe risico’s zoals bijvoorbeeld aardbevingen en overstromingen.

Wordt het noodplan geoefend?

Op elke reactorentiteit wordt minstens één keer per jaar een nucleair incident gesimuleerd, als oefening. Daarnaast oefenen we jaarlijks één keer met de politie en één keer met de externe brandweer en voeren we noodplanoefeningen uit rond specifieke onderwerpen. In de praktijk worden er per site jaarlijks zo een zes tot zeven noodplanoefeningen gehouden, met verschillende scenario’s en verschillende deelnemers. Na elke oefening volgt een grondige evaluatie en bijsturing van de werkwijzen. Ook hier werken we aan continue verbetering.

Wie is voor wat verantwoordelijk bij een incident?

De noodplanning en in het bijzonder de maatregelen naar de omgeving, bevolking, landbouw, enz. zijn een zaak van algemeen belang en vallen bijgevolg onder de verantwoordelijkheid van de overheid. ENGIE Electrabel zelf is verantwoordelijk voor de veilige uitbating van haar installaties en voor een snelle en correcte informatiedoorstroming naar de overheid.

 

Bij een eventuele calamiteit zijn de kerncentrales dus verantwoordelijk voor de technische beheersing van het incident op de site: m.a.w. het incident zo snel mogelijk onder controle krijgen. Daarnaast zijn ze ook verantwoordelijk voor de veiligheid en het welzijn van het personeel en eventuele bezoekers die zich op haar site bevinden tijdens het incident.

 

Wist u trouwens dat de meldingsdrempels in België enorm laag liggen? Van zodra de hulpdiensten, om welke reden dan ook, een oproep krijgen (kan ook zijn omdat iemand onwel geworden is) dienen wij het officieel meldcircuit te volgen. Van zodra een centrale uitschakelt, idem. In de buurlanden is dat niet altijd nodig. Ook om die reden komen wij soms meer in de actualiteit dan andere kerncentrales.

 

In geval van een nucleair ongeval is het crisiscentrum van de overheid dan bevoegd voor de communicatie en de maatregelen naar de bevolking toe. Vanzelfsprekend gaat dit gepaard met een constant overleg tussen experts van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle en van de kerncentrale.

Hoe is de aansprakelijkheid geregeld bij een ongeval?

De burgerlijke aansprakelijkheid van de nucleaire exploitant in België is bij wet vastgelegd. Electrabel voldoet hier volledig aan haar wettelijke verplichtingen en heeft hiervoor een polis ‘burgerlijke aansprakelijkheid’ afgesloten bij het Belgische syndicaat voor kernverzekeringen (SYBAN) ter waarde van 1,2 miljard euro. Er werden in dit kader in het verleden bovendien ook internationale afspraken gemaakt. Alles is dus wettelijk geregeld.

 

Indien de nucleaire schade meer bedraagt van 1,2 miljard euro, voorziet het wettelijk systeem dat een vergoeding wordt betaald door de Belgische staat of andere lidstaten die gebonden zijn door het Verdrag van Parijs. Dit geldt trouwens ook voor de kerncentrales in onze buurlanden.